Dom bez kantów

Plac Marszałka Józefa Piłsudskiego. Półtora miesiąca po kapitulacji powstania. Za dwa miesiące nie będzie tu już Niemców.  20 listopada 1944 r. na placu pojawił się Joe J. Heydecker z aparatem fotograficznym. Wykonał kilka zdjęć. Cztery z nich prezentuję poniżej.  Na dwóch pierwszych widać częściowo wypalony Pałac Saski i w lepszym stanie Pałac Brühla. Przed Pałacem Saskim stoi pomnik Józefa Poniatowskiego na tle nienaruszonej kolumnady nad grobem Nieznanego Żołnierza. Przed Pałacem Brühla zatrzymała się ciężarówka Mercedes. Wokół niej kręcą się żołnierze niemieccy. Trwa załadunek wyposażenia pałacu lub też wyładunek materiałów wybuchowych... Za miesiąc pałace zostaną wysadzone w powietrze (Saski 27-29 grudnia, Brühla 19 grudnia). Zostanie tylko stos gruzów... Kolejne zdjęcie pokazuje stronę południową placu. Widać narożnik budynku Sądów Wojskowych i zniszczone budynki przy ulicy Królewskiej. Od lewej widoczne są: ściana kamienicy nr 5, wypalone kamienice ...

Edgar Aleksander Norwerth urodził się 7 kwietnia 1884 r. w Versoix pod Genewą, zmarł 19 września 1950 r. w Warszawie. Architekt, urbanista i teoretyk architektury epoki modernizmu. Studiował w Instytucie Inżynierów Komunikacyjnych w Moskwie, a następnie w Instytucie Inżynierów Cywilnych w Petersburgu. W 1918 r. został profesorem Moskiewskiej Szkoły Malarstwa, Rzeźby i Architektury i Moskiewskiej Wyższej Szkoły Technicznej im. Baumana. W 1924 r. został delegowany do Londynu na Pierwszy Międzynarodowy Kongres dotyczący edukacji architektonicznej, z którego już nigdy do Rosji nie powrócił. Pod koniec 1924 r. wraz z żoną przeniósł się do Warszawy, gdzie mieszkała jego rodzina. W latach 1926–1930 prowadził wykłady na Politechnice Warszawskiej. Oprócz architektury, parał się również grafiką - głównie akwafortami i drzeworytami. Był też znanym krytykiem i teoretykiem architektury. Zdjęcie Norwertha ze strony klubzaglebiowski.pl Zrealizował m.in. kompleks Centralnego Instytutu Wychowania...

Zdzisław Mączeński urodził się 14 października 1878 r. w Spytkowicach. Uczył się w gimnazjum w Wadowicach. Następnie studiował w latach 1893-1897 na Wydziale Budownictwa Wyższej Szkoły Przemysłowej w Krakowie,. W 1918 r. otrzymał dyplom inżyniera na Wyższej Szkole Technicznej w Wiedniu, a w 1927 r. dyplom inżyniera – architekta na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej. W 1897 r. rozpoczął pracę zawodową w biurze restauracji katedry na Wawelu. W latach 1900-1915 pracował w biurze Józefa Dziekońskiego w Warszawie. Od 1906 r. poza uczestnictwem w zespole Józefa Dziekońskiego podjął własną pracę. Ogółem był autorem projektów i realizacji ponad 70 obiektów. Był współzałożycielem i współprojektantem zespołu urbanistycznego Spółdzielnia Profesorów Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej w Warszawie. Działalność dydaktyczną prowadził od 1915 r. do 1950. Nawet w czasie okupacji wykładał na tajnym Wydziale Architektury i w jawnej Wyższej Szkole Technicznej w Warszawie, a po p...

Antoni Jawornicki urodził się w 1886 r. Architekt i urbanista, wykształcony na Politechnice Warszawskiej i w paryskiej École Speciale d`Architecture. Był także artystą, malował i rysował ludzi, konie, obiekty architektoniczne i scenki rodzajowe. Związany zawodowo przede wszystkim z m.st. Warszawą. Od 1913 r., aż do śmierci w 1950 r. wykonał wiele projektów, z których znaczna część miała charakter urbanistyczny. Wśród projektów jego autorstwa lub współautorstwa są m.in. miasto-ogród Podkowa Leśna, regulacja terenów Cytadeli na Żoliborzu, ukształtowanie rejonu Osi Saskiej w Warszawie, plac św. Floriana, budynek Banku Cukrownictwa przy Karowej 20. Antoni Jawornicki brał również udział w zakrojonych na szeroką skalę pracach nad Planem regulacyjnym m.st. Warszawy. Mieszkał od 1923 r. w tzw. Kolonii Profesorskiej (Spółdzielni Mieszkaniowej Profesorów Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej) przy ulicy Myśliwieckiej 16 w dworkowej willi, którą sam zaprojektował. W czasie powstania w...

Tym razem popatrzymy na "Dom bez kantów" z innej perspektywy. Z lotu ptaka.  Zdjęcia zrobiono w końcu czerwca lub na początku lipca 1944 r. Lot zwiadowczy na samolocie Focke-Wulf FW 189 Eule zaowocował serią 110 fotografii. Zostały one przekazane z archiwum prywatnego do Bildarchiv Foto Marburg w 1983 r. Dwadzieścia lat później "odkrył" je dr Marek Barański. Widać na nich zniszczenia jeszcze z września 1939 r. Jednocześnie pokazują nam stolicę tuż przed popowstaniowym zniszczeniem. Warszawę, której już nie ma... Prezentuję fragmenty trzech zdjęć na których widać "Dom bez kantów". Na każdym zdjęciu w centrum widać Plac Saski i stojące wokół gmachy. Bardzo wyraźnie widać m.in. Hotel "Bristol", Hotel Europejski, Pałac Saski, Pałac Brühla, Pałac Potockich, kościół św. Krzyża, kościół Wizytek.  Na ostatnim zdjęciu, południowa strona "Domu bez kantów" rozjaśniona jest słonecznym światłem i tym samym wyraźnie odcinają s...

Architekci Romuald Gutt i Józef Jankowski z Warszawy zaproponowali inne rozwiązanie zabudowania placu pomiędzy ulicą Królewską, a uliczką przed Komenda Miasta (dzisiaj Tokarzewskiego-Karaszewicza). Usytuowanie budynku w terenie Widok na narożnik budynku od strony Pałacu Tyszkiewiczów. Skrzyżowanie z ulicą Królewską, w dali widać gmach Hotelu "Europejskiego" Widok z ulicy Królewskiej w kierunku kościoła Wizytek Projektowany gmach miał cofnięty narożnik od strony ulicy Królewskiej (zapewne liczono się ze wzrostem ruchu kołowego). Z kolei narożnik północny wysunięto, zakładając, że w tym miejscu ruch będzie mały. W wyniku takiego założenia projektowany gmach przybrał kształt prostokąta. Sytuacja ta spowodowała, że całość korzystnie odbijała się na rzutach. Stworzono przestrzeń odciążającą od ruchu, na czym automatycznie zyskały wystawy sklepowe. Architektura gmachu nie naruszała charakteru zabytkowego dzielnicy. Widok od strony Hotelu "Bristol...

Wpadły mi ręce dwa zdjęcia. Oba zrobiono z Pałacu Tyszkiewiczów. Widzimy na nich perspektywę Krakowskiego Przedmieścia w kierunku północnym. Widać na nich po prawej stronie budynek Hotelu "Bristol" z uszkodzonym dachem, oraz kamienice Krakowskiego Przedmieścia 40, 38 i wyraźnie wypalony budynek pod numerem 36 Państwowego Męskiego Seminarium Nauczycielskiego. Na chodniku leżą zwały gruzu. U dołu po prawej nieczynna stacja benzynowa. Jezdnią przemieszcza się oddział Wehrmachtu, idący zapewne do budynku Komendy Miasta. Po lewej widać Pałac Potockich i Hotel Europejski. Na skraju zdjęcia "Dom bez kantów". Na rogu gmachu, na piętrze piątym, czwartym ślady zniszczeń z września 1939 r.. Na budynku jak i latarniach widać hitlerowskie flagi. Niestety nie posiadam wyraźniejszej fotografii, bo być może po ogłoszeniach na słupie można byłoby stwierdzić kiedy zrobiono zdjęcie. Drugie zdjęcie właściwie jest powtórzeniem poprzedniego, z tym, że widać większy fragment ...